Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 9 juni 2020

Inbreng D66 bij de wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar

De D66 Eerste Kamerfractie heeft veel mails ontvangen waarin mensen hun zorgen uitspreken over het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar. D66 begrijpt deze zorgen en heeft van de gelegenheid gebruik gemaakt om vragen te stellen aan de minister over het wetsvoorstel.

Opstaan tegen racisme

D66 heeft met afschuw de beelden gezien van hoe een politieman in het Amerikaanse Minneapolis de Amerikaan George Floyd tegen de grond werkte en een knie in zijn nek zette, waardoor Floyd overleed. Floyds dood heeft allereerst in de Verenigde Staten terecht tot grote demonstraties geleid tegen institutioneel racisme bij de Amerikaanse politie. Ook in andere landen gingen mensen de straat op om hiertegen te demonstreren, zo ook in Nederland. De beweging die hierdoor ingang is gezet steunt D66. Ook wij willen dat Nederland in actie komt tegen racisme (lees hier). Door de recente ontwikkeling is er nu extra aandacht voor positie van de politie in de samenleving en dat begrijpen wij. Vandaag dient de D66-fractie opnieuw schriftelijke vragen in over dit wetsvoorstel. We gaan hier in op institutioneel racisme en discriminatie bij de politie, op etnisch profileren, op verbaal geweld, op de zaak Mitch Henriquez en op de rechten van slachtoffers van politiegeweld. D66 wil de tekst van de geweldsinstructie zien voordat te zijner tijd over het wetsvoorstel gestemd kan worden. Lees hier de volledige inbreng.

De wet geweldsaanwending opsporingsambtenaar

Bij de Eerste Kamer ligt nu het wetsvoorstel geweldsaanwending opsporingsambtenaar voor. Dit wetsvoorstel is in de Tweede Kamer met een grote meerderheid aangenomen (alleen Denk heeft tegengestemd). Het wetsvoorstel introduceert een nieuwe strafuitsluitingsgrond voor politieagenten die geweld hebben gebruikt ‘in de rechtmatige uitoefening van hun taak. Wanneer de politieagent schuldig is aan het schenden van de geweldsinstructie, dan kan hij of zij gestraft worden met een gevangenisstraf van maximaal drie jaar. Veel mensen hebben zorgen over wat dit betekent voor het straffen van politieagenten die buiten proportioneel geweld hebben gebruikt.

De D66 Eerste Kamerfractie, samen met de fracties van GroenLinks en de PvdA, heeft van de mogelijkheid gebruik gemaakt om in de eerste schriftelijke ronde de regering aan de tand te voelen. Zo willen wij weten of het nieuwe wetsartikel het moeilijker maakt om politieagenten te vervolgen die excessief geweld hebben gebruikt bij een arrestatie. Iedereen heeft zich aan de wet te houden, ook de politie. Tegelijkertijd brengt de rol van de politie andere verantwoordelijkheden met zich mee. Daarin onderscheidt de politie zich van de burger. De politie heeft het geweldsmonopolie. Daarom is het van belang kritisch te kijken hoe de politie met die verantwoordelijkheid omgaat. We sturen agenten de straat op in situaties waarin ze soms heel snel moeten beslissen of ze wel of niet geweld gebruiken. Soms maken zij een verkeerde afweging en gebruiken zij geweld waar dat niet nodig is. Over dit soort situaties gaat dit wetsvoorstel.

Geen ‘license to kill’

Uit de beantwoording van de minister van Justitie en Veiligheid blijkt dat het Openbaar Ministerie altijd de vrije keuze houdt om een politieagent op grond van een zwaar misdrijf als mishandeling, doodslag of dood door schuld te vervolgen. Daaraan verandert het wetsvoorstel niets. In minder ernstige gevallen kan een politieagent die bij een arrestatie geweld heeft gebruikt toch de geweldsinstructie hebben geschonden. Een voorbeeld hiervan is wanneer een politieagent bij een arrestatie onnodig zijn of haar wapenstok of pepperspray gebruikt. In dat soort gevallen werd de agent vroeger niet snel vervolgd. Met het nieuwe artikel kan dat wel. Schending van de geweldsinstructie wordt nu strafbaar. Het is dus niet zo dat het nieuwe wetsvoorstel politieagenten vrijuit laat gaan. Buitenproportioneel geweld van de politie blijft strafbaar. Dit wetsvoorstel is dus absoluut geen ‘license to kill’.