Steun ons en help Nederland vooruit

dinsdag 10 maart 2020

D66 pleit voor constructieve kijk op rechtsstaat

Elk jaar gaat de Eerste Kamer het gesprek aan met Minister van Justitie en Veiligheid over hoe het ervoor staat met onze rechtsstaat. D66 maakt van het moment gebruik om te benadrukken waarom de democratische rechtsstaat zo ontzettend belangrijk is. Juist nu het onder druk staat.

Eerste Kamerlid Joris Backer: ‘‘Nationalisme, anti-semitisme, discriminatie in ruime zin van het woord, intolerantie en nepnieuws zijn aan de orde van de dag in Europa. Wie had gedacht dat in het jaar dat in ons land 75 jaar vrijheid wordt gevierd, wij genoodzaakt zouden zijn te ageren tegen fenomenen die juist ten grondslag lagen aan onze onvrijheid?’’

Trias politica in balans

 In een rechtsstaat is het belangrijk dat er een balans is tussen het bestuur, het parlement en de rechtspraak. Er is tussen deze machten geen sprake van een strikte scheiding, maar van verschillende eigen verantwoordelijkheden. Het is goed dat er discussie is over de trias politica, maar de verdachtmaking dat de rechter een greep naar de macht zou doen is ongegrond. Dat de uitkomst van sommige zaken politici soms niet zal bevallen, dat is van alle tijden.

De Stikstof-zaak laat zien dat de regering een moeilijk dossier vooruit heeft geschoven en dat de rechter hem aan de wet heeft gehouden. Ons parlement is kennelijk niet in staat gebleken dit tijdig en binnen het recht vorm te geven. Maar in plaats daarvoor de rechter aan te vallen kan de burger zich gelukkig prijzen dat de rechter nog als vangnet kon fungeren. D66 vindt dan ook dat de rechterlijke macht in Nederland goed functioneert.

 Financiering van de rechtsketen

 Momenteel voeren kosten en efficiency de boventoon bij de financiering van de rechtspraak. Eerste Kamerlid Joris Backer: ‘‘Omdat rechtspreken gaat om rechtsvinding en de zoektocht naar rechtvaardigheid als kernwaarde in onze samenleving, is het van nature geen efficiënt proces.’’ D66 wil om die reden dat de rechtzoekende en zijn problemen centraal komen te staan. Er moeten andere technieken worden gebruikt om de uitgavengroei en kosten te beheersen.

 Rechtsstaatconstructivisme

De democratische rechtsorde is kwetsbaar en kan zich niet verdedigen. Backer noemt de beschuldigingen aan het adres van de rechterlijke macht daarom “rechtsstaatvandalisme’’. Het verzwakken van de tegenmacht in een democratische rechtsstaat kent een herkenbaar patroon. Het begint bij het in diskrediet brengen van de media en NGO’s, en vervolgens wordt de objectiviteit van de rechter in twijfel gebracht. Het eindigt met het onder controle brengen van de hoogste rechter onder het politieke gezag van de meerderheidspartij. Het herkennen en bestrijden van deze patronen hoort volgens D66 bij onze democratische verantwoordelijkheid.

D66 roept juist op tot rechtsstaatconstructivisme. Dit houdt onder meer in dat we moeten voorkomen dat we de rechter door wetgeving, of een gebrek daaraan, in lastige posities brengen. Ook onderdeel van rechtsstaatconstructivisme is dat de actuele problemen in de rechtsketen, zoals de ondermaatse financiering, worden aangepakt. Daarnaast is het belangrijk te kijken hoe we de onafhankelijkheid van de rechtspraak beter kunnen waarborgen.

 Lees hier de inbreng van Joris Backer tijdens het debat over de staat van de Rechtsstaat!